Quy hoạch điện VIII cập nhật: Dư địa mới cho nguồn việc và việc làm của LILAMA

Phụ tải tăng nhanh, yêu cầu nguồn điện ngày càng lớn

Thực tế vận hành hệ thống điện trong năm 2026 đang cho thấy sức ép ngày càng rõ từ tốc độ tăng trưởng phụ tải. Theo tài liệu rà soát, trong 6 tháng đầu năm 2026, điện thương phẩm toàn EVN đạt trên 152,5 tỷ kWh, tăng 10,2% so với cùng kỳ năm 2025; riêng miền Bắc tăng 13,1%. Trong đợt nắng nóng từ ngày 22-25/6/2026, công suất cực đại của hệ thống đạt 57.537 MW, trong khi sản lượng điện ngày cao nhất đạt 1.215,4 triệu kWh.

Đáng chú ý, nhu cầu điện trong những năm tới không chỉ đến từ sản xuất công nghiệp và dân dụng truyền thống. Kinh tế số, trí tuệ nhân tạo, trung tâm dữ liệu, công nghiệp bán dẫn, các khu công nghiệp công nghệ cao, điện hóa giao thông và đường sắt tốc độ cao đang tạo ra những dạng phụ tải mới, có quy mô lớn, tập trung và yêu cầu rất cao về độ ổn định, chất lượng điện năng.

Điều này khiến bài toán quy hoạch điện thay đổi căn bản. Không chỉ cần xác định nền kinh tế cần bao nhiêu điện, mà còn phải xác định điện được cần ở đâu, vào thời điểm nào, với công suất bao nhiêu và yêu cầu độ tin cậy ra sao.

Trong khi phụ tải tăng nhanh, tiến độ của một số nguồn điện lớn lại đứng trước những thách thức nhất định. Khoảng cách giữa công suất được quy hoạch và khả năng đưa nguồn điện vào vận hành đúng thời điểm trở thành vấn đề cần được đánh giá thường xuyên. Vì vậy, việc rà soát Quy hoạch điện VIII không chỉ là bổ sung công suất, mà phải đồng thời tính toán khả năng đáp ứng nguồn và lưới theo không gian, thời gian.

Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, đến năm 2030, tổng công suất các nguồn điện phục vụ nhu cầu trong nước được xác định trong khoảng 183.291-236.363 MW. Cùng với đó là định hướng phát triển nhiều loại hình nguồn điện như LNG, điện gió ngoài khơi, điện mặt trời, thủy điện tích năng, hệ thống lưu trữ năng lượng và điện hạt nhân.

Đây là bức tranh cho thấy quy mô đầu tư của ngành năng lượng trong những năm tới vẫn rất lớn.

Cơ hội nguồn việc từ những công trình năng lượng mới

Đối với LILAMA, sự phát triển của hệ thống nguồn và lưới điện không chỉ mang ý nghĩa về thị trường mà còn trực tiếp tạo ra nhu cầu về xây lắp, chế tạo và lắp đặt thiết bị.

Mỗi dự án điện mới đều kéo theo một chuỗi công việc từ thiết kế, quản lý dự án, chế tạo thiết bị, kết cấu thép, cơ khí, xây dựng, lắp đặt, chạy thử đến bàn giao công trình. Với những dự án quy mô lớn, yêu cầu về tiến độ, chất lượng và an toàn càng cao, đòi hỏi lực lượng kỹ sư, cán bộ kỹ thuật và công nhân lắp máy có trình độ, kinh nghiệm và tính kỷ luật cao.

Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch 1 công suất 1.403MW do LILAMA tham gia xây dựng chuẩn bị phát điện thương mại vào cuối năm nay

Đặc biệt, các nguồn điện được định hướng phát triển trong giai đoạn tới có tính đa dạng về công nghệ. Điện khí LNG đặt ra yêu cầu về hệ thống nhà máy, hạ tầng nhập khẩu, kho cảng và khả năng bảo đảm nhiên liệu. Điện gió ngoài khơi đòi hỏi khảo sát, đầu tư, đấu nối và triển khai trong điều kiện kỹ thuật phức tạp. Các hệ thống BESS và thủy điện tích năng lại đóng vai trò nâng cao tính linh hoạt của hệ thống điện.

Đây chính là không gian để các doanh nghiệp xây lắp và cơ khí trong nước nâng cao vai trò trong chuỗi giá trị ngành năng lượng.

Với LILAMA, kinh nghiệm tham gia nhiều công trình điện lớn là nền tảng quan trọng để tiếp tục đón bắt các cơ hội mới. Từ các dự án nhiệt điện, thủy điện đến điện khí và những công trình năng lượng quy mô lớn, đội ngũ người thợ Lắp máy đã tích lũy kinh nghiệm trong tổ chức thi công, lắp đặt thiết bị và kiểm soát tiến độ tại các dự án có yêu cầu kỹ thuật cao.

Trong giai đoạn 2030-2035, khi bài toán cân bằng cung - cầu đòi hỏi phải chuẩn bị nguồn điện dự phòng và đẩy nhanh các dự án có khả năng triển khai, nhu cầu về năng lực thi công cũng sẽ trở nên cấp thiết hơn. Tài liệu rà soát nhấn mạnh yêu cầu phải xây dựng các kịch bản tiến độ thực tế, xác định những nguồn có nguy cơ chậm và chuẩn bị phương án thay thế.

Với doanh nghiệp lắp máy, đây là tín hiệu cho thấy thị trường có thể xuất hiện nhiều lớp nguồn việc khác nhau: từ các dự án nguồn điện mới đến nâng cấp, mở rộng hệ thống, phát triển lưới điện và các công trình phục vụ những trung tâm phụ tải mới.

Quan trọng hơn, việc “đón đầu” không đồng nghĩa với chờ đến khi dự án được triển khai mới chuẩn bị nguồn lực. Đó phải là quá trình chuẩn bị từ sớm về nhân lực, thiết bị, công nghệ và năng lực quản trị dự án.

Chủ động nguồn lực để đón đầu chu kỳ phát triển mới

Một trong những yêu cầu quan trọng được đặt ra trong quá trình rà soát Quy hoạch điện VIII là phải gắn quy hoạch nguồn, lưới với phụ tải. Các trung tâm dữ liệu, khu công nghiệp công nghệ cao, công nghiệp bán dẫn hay đường sắt tốc độ cao có thể hình thành những trung tâm phụ tải mới, đòi hỏi nguồn và lưới phải được chuẩn bị đúng địa điểm, đúng thời điểm.

Nhà máy điện Nhơn Trạch 3&4 sử dụng nhiên liệu LNG đầu tiên của Việt Nam do LILAMA làm tổng thầu EPC đã phát điện thương mại ổn định trên lưới điện Quốc gia

Điều này đồng nghĩa với việc thị trường xây lắp năng lượng trong tương lai không chỉ mở rộng về quy mô mà còn thay đổi về yêu cầu kỹ thuật.

Đối với LILAMA, để biến dư địa quy hoạch thành nguồn việc thực tế, yếu tố quyết định sẽ là năng lực cạnh tranh. Đó là khả năng đáp ứng tiến độ, chất lượng, an toàn; năng lực làm chủ công nghệ; khả năng chế tạo thiết bị; trình độ quản lý dự án và chất lượng nguồn nhân lực.

Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ năng lượng ngày càng đa dạng, đội ngũ kỹ sư và người lao động LILAMA cần tiếp tục được đào tạo, nâng cao trình độ để đáp ứng những yêu cầu mới của các dự án LNG, năng lượng tái tạo, lưu trữ năng lượng và các công trình công nghiệp công nghệ cao.

Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đang chuyển dần theo hướng linh hoạt hơn, từ một kịch bản duy nhất sang nhiều kịch bản, trong đó mỗi kịch bản phụ tải phải đi cùng kịch bản tiến độ nguồn điện và phương án thay thế khi dự án chậm tiến độ.

Trong bối cảnh đó, LILAMA cũng cần chuẩn bị cho nhiều kịch bản thị trường. Khi phụ tải tăng nhanh, cơ hội nguồn việc sẽ mở rộng; khi các dự án nguồn mới được thúc đẩy, nhu cầu nhân lực và năng lực thi công sẽ tăng; khi yêu cầu nội địa hóa, làm chủ công nghệ ngày càng cao, lợi thế của doanh nghiệp có năng lực cơ khí và lắp máy trong nước càng trở nên rõ nét.

Có thể nói, bài toán cân bằng cung - cầu điện giai đoạn 2030-2035 đang tạo ra một chu kỳ đầu tư mới cho ngành năng lượng Việt Nam. Phía sau những con số về MW công suất, những dự án nguồn và lưới điện là nhu cầu về hàng nghìn kỹ sư, công nhân kỹ thuật và người thợ lắp máy.

Với LILAMA, đây vừa là cơ hội, vừa là yêu cầu phải chủ động đổi mới. Theo sát Quy hoạch điện VIII, chuẩn bị nguồn lực từ sớm, nâng cao năng lực công nghệ và chất lượng nhân lực sẽ là chìa khóa để LILAMA biến những định hướng phát triển của ngành năng lượng thành các công trình cụ thể, thành nguồn việc ổn định và những cơ hội phát triển mới cho người lao động.

Bởi trong mỗi công trình năng lượng được xây dựng hôm nay, không chỉ có thêm một nguồn điện cho đất nước, mà còn có thêm một bước khẳng định năng lực của người thợ Lắp máy Việt Nam.

DUY TÌNH